یکی از تلخ‌ترین واقعیت‌ها در زمینه اعتیاد این است که بسیاری از افراد، نه برای تفریح، بلکه با هدف «خوددرمانی» در دام مواد مخدر گرفتار می‌شوند. باورهای غلط درباره خواص شیره تریاک از اینجا شروع می‌شود که اثرات تخدیرکننده و فلج‌کننده آن، به اشتباه «درمان» تلقی می‌شوند. آنچه بسیاری از مردم به‌عنوان خاصیت ضددرد، تنظیم‌کننده فشار خون، کنترل قند یا درمان مشکلات جنسی می‌شناسند، در واقع فقط خاموش کردن موقت سیستم هشداردهنده بدن توسط ماده‌ای به شدت سمی است.
شیره تریاک به دلیل فرآیند تغلیظ، چندین برابر خطرناک‌تر از تریاک خام است. در این مقاله از مرکز ترک اعتیاد نگین، قصد داریم افسانه‌های رایج پیرامون این ماده را با منطق پزشکی رد کنیم و به طور ویژه، به یکی از پرجستجوترین سوالات یعنی «تاثیر شیره تریاک بر فشار خون» پاسخی علمی و قاطع بدهیم.
افسانه خواص درمانی شیره تریاک؛ مسکنی که قاتل خاموش است
استفاده از شیره تریاک به جای دارو، دقیقاً مانند چسباندن یک تکه نوار چسب روی چراغ هشدارِ موتور ماشین است! شاید موقتاً اخطار را نبینید، اما فاجعه در موتور در حال رخ دادن است.
دلیل اینکه مردم فکر می‌کنند شیره خاصیت درمانی دارد، وجود درصد بالایی از مورفین و کدئین در آن است. این ترکیبات افیونی، سیگنال‌های درد را در سیستم عصبی مرکزی (مغز و نخاع) قطع می‌کنند. فردی که دچار دردهای مفصلی یا عفونت داخلی است، با مصرف شیره درد را حس نمی‌کند و تصور می‌کند بیماری‌اش درمان شده است؛ در حالی که عفونت یا بیماری در پس‌زمینه به شدت در حال پیشروی است و زمانی فرد متوجه آن می‌شود که ارگان‌های حیاتی (مثل کبد یا معده) دچار آسیب‌های غیرقابل جبران شده‌اند.
آیا شیره تریاک فشار خون را بالا می‌برد یا پایین؟ (بررسی پزشکی)
یکی از خطرناک‌ترین سوالاتی که مصرف‌کنندگان به دنبال توجیه آن هستند، ارتباط شیره و نوسانات فشار خون است. پاسخ قطعی و پزشکی به این سوال این است: شیره تریاک در کوتاه‌مدت باعث افت شدید فشار خون (Hypotension) می‌شود، اما این یک روش درمانی نیست، بلکه یک عارضه بالینی خطرناک است!
مکانیسم افت فشار خون با مصرف شیره
مواد افیونی موجود در شیره، مستقیماً روی گیرنده‌های عصبی و عضلات دیواره رگ‌ها تاثیر می‌گذارند. این ماده باعث گشاد شدن غیرطبیعی عروق خونی (Vasodilation) و کند شدن شدید ضربان قلب (برادی‌کاردی) می‌شود. در نتیجه این فعل و انفعالات، خون با فشار بسیار کمتری پمپاژ می‌شود. این افت فشار کاذب با سرگیجه، سیاهی رفتن چشم‌ها، ضعف بی‌حالی و در دوزهای بالا با ایست قلبی در خواب همراه است.
ترکیب مرگبار شیره با داروهای فشار خون
بسیاری از افراد مسن که مبتلا به فشار خون بالا هستند، به اشتباه در کنار قرص‌های تجویز شده توسط پزشک، از شیره نیز استفاده می‌کنند. ترکیب داروهای کاهنده فشار خون با اثرات افت فشارِ شیره تریاک، می‌تواند منجر به شوک، سنکوپ (غش کردن) و کما شود.
عوارض مصرف شیره تریاک با چای (شوک به فشار خون)
بسیاری از مصرف‌کنندگان خوراکی، شیره را در چای حل می‌کنند تا طعم تلخ آن را بپوشانند. این کار یک فاجعه برای سیستم گردش خون است. کافئین موجود در چای یک محرک است که فشار خون را بالا می‌برد، در حالی که شیره فشار را پایین می‌آورد. تقابل این دو ماده باعث تضاد در سیگنال‌های مغزی، اختلال در ریتم قلب (آریتمی)، تپش قلب شدید و حملات پانیک (اضطراب حاد) می‌شود.
باور غلط آرام‌بخش بودن شیره تریاک
یکی دیگر از دلایل گرایش به شیره تریاک، فرار از استرس‌ها و فشارهای روانی است. اثر ظاهری این ماده ایجاد احساس رخوت، بی‌خیالی و خواب‌آلودگی است؛ اما در واقعیت، این «آرامش کاذب» ناشی از سرکوب و تخریب نورون‌های مغزی است.
- افسردگی و اضطراب شدید: شیره تریاک سیستم تولید طبیعی دوپامین و سروتونین (هورمون‌های شادی) در مغز را از کار می‌اندازد. به محض از بین رفتن اثر دارو، مغز که توانایی تولید این هورمون‌ها را از دست داده، فرد را به دره‌ای از اضطراب، پرخاشگری و افسردگی شدید پرتاب می‌کند.
- اختلالات مزمن خواب: اگرچه فرد پس از مصرف به خواب می‌رود، اما این خواب سنگین فاقد کیفیت است (مراحل خواب عمیق یا REM طی نمی‌شود). به همین دلیل، مصرف‌کننده در طول روز دائماً احساس خستگی و چرت زدن دارد و سیستم عصبی او هرگز فرصت بازسازی پیدا نمی‌کند.
سایر باورهای غلط و خطرناک شیره که باید فراموش کنید
علاوه بر فشار خون، شایعات مرگبار دیگری نیز وجود دارند که سلامت افراد را نشانه گرفته‌اند:
باور غلط درمان زود انزالی (تخریب قوای جنسی)
یکی از بزرگترین فریب‌های شیره، تأثیر لحظه‌ای آن بر افزایش زمان رابطه جنسی به دلیل بی‌حس کردن سیستم عصبی است. اما حقیقت این است که شیره تریاک سطح هورمون تستوسترون را در مردان به شدت سرکوب می‌کند. پس از مدت کوتاهی، فرد دچار «آنورگاسمی» (ناتوانی در رسیدن به ارگاسم)، افت شدید میل جنسی و اختلال نعوظ دائمی می‌شود که درمان آن حتی از ترک خود مواد نیز دشوارتر است.
باور غلط تنظیم قند خون (دیابت)
بسیاری بر این باورند که مصرف خوراکی شیره قند خون را پایین می‌آورد. از نظر پزشکی، شیره تریاک دیابت را درمان نمی‌کند؛ بلکه با ایجاد اختلال و فلج کردن عملکرد لوزالمعده (پانکراس)، ترشح طبیعی انسولین را مختل می‌کند. شیره تنها علائم هشداردهنده دیابت (مثل تکرر ادرار) را پنهان می‌کند، در حالی که قند خون بالا در خفا در حال نابود کردن کلیه‌ها، چشم‌ها و اعصاب محیطی فرد است.
باور غلط درمان عفونت‌ها و کرونا
در دوران همه‌گیری کرونا شایعه شد که «معتادها کرونا نمی‌گیرند» یا مصرف شیره برای ریه مفید است! دکتر طبرسی (عضو کمیته کشوری عفونی) این ادعا را به شدت رد کرده است. شیره تریاک رفلکس سرفه را سرکوب می‌کند و فرد سرفه نمی‌کند، اما دود آن مژک‌های تنفسی ریه را فلج کرده و باعث تجمع خلط و ویروس در ریه‌ها می‌شود. این افراد نه تنها در برابر ویروس مقاوم نیستند، بلکه سیستم ایمنی به شدت ضعیفی دارند.
خطرات پنهان: مسمومیت با سرب و اوردوز
علاوه بر عوارض ذاتی خود ماده، فرآیند تولید غیرقانونی شیره با خطرات مضاعفی همراه است. قاچاقچیان برای سنگین‌تر شدن وزن شیره، به آن سرب اضافه می‌کنند. مصرف خوراکی یا کشیدنی این ماده باعث رسوب سرب در کبد، کلیه و استخوان‌ها می‌شود. دردهای پیچشی شدید شکم، خاکستری شدن لثه‌ها و کم‌خونی حاد از علائم مسمومیت با سرب است.
شاید این مطلب هم برای شما جالب باشد:
همچنین به یاد داشته باشید که در صورت اوردوز و مسمومیت حاد با شیره، خوردن لبنیات، آبلیمو یا هندوانه هیچ کمکی به فرد نمی‌کند. تنها پادزهر علمی برای اوردوز مواد افیونی، داروی نالوکسان است که فقط باید توسط اورژانس (۱۱۵) و کادر درمان تزریق شود. زمان طلایی بیمار را با درمان‌های خانگی هدر ندهید.
سخن پایانی کلینیک نگین
هر نوع «خاصیت» ادعایی برای شیره تریاک، در واقع دامی برای ورود به دنیای تاریک اعتیاد است. اگر برای کنترل فشارهای روانی، دردهای جسمی یا مشکلات جنسی به این ماده پناه برده‌اید، بدانید که در حال نابودی کامل سیستم عصبی خود هستید. برای دریافت مشاوره اصولی و آغاز یک سم‌زدایی علمی و بدون درد، متخصصان ما در مرکز ترک اعتیاد نگین آماده همراهی با شما هستند.
