تعویض خون برای ترک اعتیاد، به عنوان یکی از روش‌های درمانی اعتیاد به مواد مخدر و الکل، به تازگی مورد بحث قرار گرفته است. این روش در ابتدا توسط یک دکتر انگلیسی به نام برنارد بیو در دهه ۱۹۶۰ مورد استفاده قرار گرفت، اما به دلیل عدم تأیید علمی و خطرات جدی برای سلامتی شخص، این روش در بسیاری از کشورها ممنوع و غیرقابل قبول تلقی شد. در ادامه‌ی این مقاله قصد داریم به مبحث چالش برانگیز تعویض خون برای درمان اعتیاد بپردازیم و همچنین انواع روش‌های سم‌زدایی را شرح دهیم.
تعویض خون برای ترک اعتیاد چیست؟
تعویض خون برای ترک اعتیاد، روشی غیرمعمول برای درمان اعتیاد به مواد مخدر و الکل است که در آن خون بیمار را با خون فرد دیگری که معتاد نیست، تعویض می کنند. فرضیه اصلی در این روش این است که مواد مخدر و الکل در خون قرار دارند و با تعویض خون، مواد مخدر و الکل از بین می‌روند و فرد ترک می کند. اما، تحقیقات نشان داده است که این فرضیه مبتنی بر عدم آگاهی از عملکرد سیستم عصبی و اعتیاد ناشی می شود. این روش ممکن است با عوارض جانبی شدیدی همراه باشد که از جمله آن ها می توانیم به عوارض آلرژیک، تب، سرگیجه و حتی شوک آنافیلاکتیک اشاره کرد. بنابراین، این شیوه به طور کل مردود است و هیچ مرجعیت علمی ندارد.
آیا تعویض خون معتادین حقیقت دارد؟
خیر حقیقت ندارد. تعویض خون برای ترک اعتیاد یک روش مبتنی بر افسانه است و تحت پوشش علمی قرار نمی‌گیرد. در واقع، هیچ تحقیق علمی جدی و معتبری وجود ندارد که تأیید کند تعویض خون به عنوان یک روش درمانی موثر برای ترک باشد. آن چه در میان عامه مردم با عنوان تعویض خون شناخته می شود، روشی تحت عنوان سم زدایی از خون است که در ادامه به انواع آن می پردازیم.
انواع روش‌های سم‌زدایی موادمخدر
متخصصین با توجه به نوع ماده‌ای که فرد به آن اعتیاد دارد، میزان مصرف و مدت زمان مصرف‌اش، یکی از روش‌های ترک اعتیاد را انتخاب می‌کنند. در ادامه این روش‌ها را بر اساس مدت زمان درمان و نوع داروهایی که برای ترک اعتیاد استفاده می‌شود، بررسی می‌کنیم.
- روش سریع سم‌زدایی (RD)
در این روش از داروهای نالوکسان یا نالتروکسان استفاده می‌شود. ساختار این دو دارو شباهت زیادی به موادمخدر دارد، و مصرف آن باعث بی‌میلی فرد به مواد مخدر می‌شود. همچنین روند دفع مورفین از بدن را سرعت می‌بخشد. در نظر داشته باشید که تمام روش‌های سریع سم‌زدایی قدرت اثرگذاری پایینی دارند.
- سم‌زدایی فوق‌سریع (یک روزه)
در این روش مقدار زیادی از داروهای متضاد با ماده مخدر مورد مصرف به بدن فرد وارد می‌شود.
با توجه به اینکه در این روش نشانه‌های ترک خیلی شدید ظاهر می‌شوند، احتمالا فرد معتاد را برای 4 ساعت بیهوش می‌کند. این نوع از سم‌زدایی پر هزینه و پر ریسک است.
برای استفاده از روش یک روزه باید دو نکته را در نظر بگیرید:
- فرد معتاد جوان باشد.
- بیماری جسمی خاصی نداشته باشد.
- سم‌زدایی یابویی
در این روش سنتی فرد معتاد به مدت 8 روز مصرف مواد مخدر را قطع می‌کند. در صورتی که فرد در این مدت بتواند عوارض شدید جسمی و روحی را تحمل کند، خون او به طور کامل از موادمخدر پاکسازی می‌شود. در این روش ممکن است فرد معتاد آسیب‌های جسمی خطرناکی ببیند، بنابراین باید این روش تحت نظر پزشک متخصص انجام شود.
استفاده از کلونیدین برای سم‌زدایی
در این روش مصرف موادمخدر قطع شده و به جای آن از قرص کلونیدین برای سم‌زدایی استفاده می‌شود. کلونیدین تا حدی عوارض منفی ترک اعتیاد را کاهش می‌دهد. این روش در مواقعی کاربرد دارد که میزان ماد‌ی مصرفی و مدت زمان اعتیاد خیلی زیاد نباشد.
- سم‌زدایی با بوپرنورفین یا متادون
در این روش مصرف ماده مخدر به تدریج کم شده و برای جلوگیری از نشانه‌های ترک از متادون یا بوپرنوفین استفاده می‌شود. این دو دارو قدرت اعتیادآوری دارند، بنابراین حتما این روش باید تحت نظر یک متخصص انجام شود. این روش بیشتر برای افرادی که به تریاک و مشتقات آن اعتیاد دارند، استفاده می‌شود.
سم زدایی برای ترک اعتیاد؛ تعویض خون چقدر در درمان تاثیر دارد؟
استفاده از روش‌های سم‌زدایی که بالاتر درباره‌ی آن توضیح دادیم، در مرحله‌ی اول وابستگی جسمی فرد به مواد مخدر را کاهش می‌دهند. برای اثرگذاری بیشتر و کامل شدن روند درمان باید مرحله‌ی دوم یعنی ترک وابستگی روانی به مواد مخدر نیز انجام شود. در واقع دو فرایند درمان جسمی و روانی مکمل یکدیگرند و بی‌توجهی به هر کدام، در فرایند ترک اعتیاد مشکل ایجاد می‌کند.
هزینه تصفیه خون برای ترک اعتیاد
تصفیه خون یا پلاسمافرزی، یک روش درمانی است که به طور معمول برای درمان بیماری‌های خاصی مانند بیماری‌های ایمنی‌ای استفاده می‌شود و در برخی موارد برای ترک اعتیاد نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. هزینه تصفیه خون متفاوت است و به عوامل مختلفی مانند جایگاه و نوع مرکز درمانی، تجهیزات استفاده شده و مدت زمان درمان بستگی دارد. در برخی کشورها، هزینه تصفیه خون برای ترک اعتیاد توسط بیماران خود پرداخت می‌شود، در حالی که در برخی دیگر، این هزینه توسط بیمه یا بیمارستان پرداخت می‌شود.
در کشور ما به دلیل وارداتی بودن دستگاه ها و داروهای تصفیه خون، هزینه این کار تا حد زیادی به قیمت دلار وابسته است. به همین دلیل نمی توان قیمت ثابتی را برای آن ارائه داد. درصورتی که پزشک معالج شما این روش را پیشنهاد می‌دهد، باید پیش از انجام آن، قیمت را از مرکز درمانی مورد نظر استعلام بگیرید.
سخن آخر
یکی از دلایل شکست درمان اعتیاد عدم استفاده از روش مناسب و استاندارد است. متاسفانه بیشتر افرادی که اعتیاد دارند، دنبال روشی سریع و معجزه‌آسا برای ترک اعتیاد هستند. این افراد باید در نظر داشته باشند که روش‌های سریع چه پیامدهایی به همراه دارند. بنابراین ضروری است که با آگاهی از موارد گفته شده و تحت نظر متخصص این زمینه اقدام کنند. کلینیک ترک اعتیاد نگین در این راه کنار شماست.
